سه سناریوی کوتاه‌مدت ارزی

یادداشت زیر بعنوان سرمقاله روز یکشنبه سی و یک شهریورماه روزنامه دنیای اقتصاد منتشر شده است.

با توجه به رویدادهایی که در عرصه خارجی رخ داده اند و در حال رخ دادن هستند، این احتمال که در هفته جاری با سفر ریاست محترم جمهوری به شهر نیویورک فصل جدیدی در سیاست خارجی ایران آغاز شود هر روز افزایش می یابد. اهمیت این رویدادها برای اقتصاد ایران و جامعه فعالان اقتصادی آن وابسته به عوامل مختلفیست. اما از آنجا که تحریمهای بین المللی منبع اصلی بسیاری از اختلالات اقتصادی و افزایش در هزینه مبادلات بانکی و اقتصادی می باشند، این رویدادها در صورتی اهمیت اقتصادی خواهند داشت که در وضعیت تحریمهای اعمال شده در زمینه نفت، بانکداری، مبادلات پولی و معامله با نهادهای ایرانی تغییری ایجاد کنند. در صورت چنین تغییری باید منتظر پاسخ بازارهای داخلی ارز، سرمایه و کالا به چنین تحولاتی بود. در میان بازارهای داخلی بازار ارز از جایگاه ویژه ای برخوردار است، بویژه آنکه بخش عمده ای از ارز عرضه شده در این بازار از محل صادرات نفتی تامین می گردد. هر گونه تحول عمده ای که نوید بخش افزایش توانایی بانک مرکزی در تزریق ارز به بازار داخلی باشد می تواند کاهش نرخ برابری ارزهای خارجی در برابر ریال را بدنبال داشته باشد. سوال اینجاست که اندازه تغییر این نرخ برابری چقدر خواهد بود؟ آیا بازار ارز روزهای بعد از آتش بس در جنگ ایران و عراق را که بیست و پنج سال پیش تجربه کرد دوباره تجربه خواهد کرد؟

اندازه واکنش بازار ارز و نوسانات قیمت ارز تابعی از رویدادهای هفته خواهند بود و آنکه  این رویدادها تا چه حد و با چه سرعتی می توانند باعث تغییر در افق اقتصادی ایران گردند.  از این دیدگاه برای اتفاقات نیویورک چند سناریو می توان در نظر گرفت که هر کدام اثر متفاوتی بر اقتصاد کشور خواهند داشت. بخشی از این اثر ناشی از شوک روانی ناشی و تغییر در انتظارات از آینده اقتصادی خواهد بود، که با گذشت زمان تغییر خواهد کرد، بخش دیگر اما وابسته به تغییر در هزینه مبادلات خارجی، صادرات نفتی و نقل و انتقالات بانکی خواهد بود. این اثر یک تغییر ساختاری خواهد بود که توابع عرضه و تقاضا و شرایط محیطی فعالیتهای اقتصادی را تغییر خواهد داد. این اثر می تواند با افزایش تعداد مبادلات اقتصادی و تسهیل آنها باعث افزایش رشد اقتصادی گردد. اندازه واقعی آن تابع شرایط کلان اقتصادی خواهد بود و کمی سازی آن تنها با جمع آوری آمار و داده های مناسب میسر است. سناریوهای ممکن با توجه به تاریخچه مذاکرات سیاسی می توانند از این قرار باشند. البته درباره احتمال رویدادن این سناریوها کارشناسان سیاست خارجی باید ابراز نظر کنند، این یادداشت از دید اثر اقتصادی این تحولات را بررسی می کند.

–          ملاقات بین سران دو کشور ایران و ایالات متحده آمریکا، مذاکره و توافق بر سر پایان دادن به تحریمها و اعلان  رسمی یک جدول زمانبندی برای پایان دادن به تحریمها توسط شورای امنیت.  در این سناریو بعد از این توافق ایران باید آرای لازم را برای لغو تحریمها بدست بیاورد و یک دوره جدید از مذاکرات با کشورهای علاقمند به تحولات هسته ای ایران آغاز می شود. با این حال کاهش ریسک مبادلات تجاری و ایجاد اطمینان به بهبود افق اقتصادی علاوه بر افزایش گزینه های سرمایه گذاری از ارزش کوتاه مدت ارز بعنوان ابزار پس انداز ارزش داراییها می کاهد. کاهش تقاضا برای خرید ارز بخاطر انتظار کاهش قیمت آن در آینده و افزایش عرضه از طرف کسانی که از کاهش ارزش داراییشان هراسان شده اند می تواند کاهش شدید قیمت ارز را بدنبال داشته باشد. در صورت رویدادن این سناریو روزهای آینده بیشترین شباهت را به روزهای بعد از آتش بس در جنگ ایران و عراق را خواهند داشت. نوسانات بازار در این شرایط علاوه بر آنکه تابع شوک ناشی از این رویداد هستند از تغییرات انتظارات و تطبیق باورها با شرایط واقعی لغو تحریمها تاثیر خواهند پذیرفت.

–          ملاقات بین سران کشورهای اروپایی و ایران بدون ملاقات با ایالات متحده آمریکا که شامل مذاکره و توافق بر سر مساله هسته ای ایران و تعیین راهکار لغو تحریمها با اولویت دادن به لغو سریع تحریم بانکداری و مبادلات مالی با ایران. این سناریو با توجه به آنکه ورود ارزهای خارجی به بازار ایران را تسهیل می کند می تواند اثر مشابهی بر بازار ارز ایران بگذارد. اما با توجه به آنکه عامل عدم قطعیت در این سناریو به اندازه سناریوی قبلی کاهش پیدا نمی کند، احتمال دارد روند صعودی نرخ برابری ارزهای خارجی درباره ریال زودتر از سناریوی اول از سرگرفته شود. در این سناریو شرایط افق اقتصادی برای صنایع کشور تغییر نمی کند ولی امید به تغییر آنها افزایش پیدا می کند. در روزهای بعد از چنین رویدادهایی بازار ارز شاهد سقوط قیمت دلار برای چند هفته خواهد بود و سپس منتظر وقایع آینده باقی خواهد ماند. اندازه سقوط نرخ برابر ارزهای خارجی وابسته به میزان خوش بینی به آینده و قدرت سیگنالهای دول خارجی برای محقق کردن توافقهایشان با ایران خواهد بود. 

–          ملاقات بین دیپلماتهای ایران و کشورهای گروه 1+5 بدون رسیدن به توافق بر سر پایان دادن به تحریمها ولی با رسیدن به توافق درباره چهارچوب مذاکرات آینده و راهکار محقق کردن توافقات. در این سناریو افق اقتصادی کوتاه مدت ایران تغییری نخواهد کرد. تحریمها همچنان برقرار خواهند بود و هزینه مبادلات اقتصادی تغییر اندکی خواهد کرد. اما در این سناریو در صورتی که امید به افق میان مدت و بلند مدت اقتصادی بهتر شود می توانیم شاهد افزایش سرمایه گذاری در فعالیتهای اقتصادی باشیم. در این صورت با کاهش تقاضای پس انداز به ارزهای خارجی می توان شاهد کاهش اندک قیمت دلار در بازار داخلی بود. افزایش تقاضا برای سرمایه گذاری می تواند ظرف چند ماه باعث افزایش تقاضای بنگاهها برای ارزهای خارجی گردد که این کاهش نرخ ارز را جبران خواهد کرد. 

در مجموع نگاهی به بازار ارز ایران در روزهای بعد از آتش بس در جنگ ایران و عراق این نکته را به ما یادآوری می کند که اثر اقتصادی شوکهای روانی ناشی از رویدادهای سترگ بین المللی ظرف چندماه تحلیل می روند. اگر این رویدادها باعث تغییر ساختاری در فعالیتهای اقتصادی کشور نشوند یا همراه با چنین رویدادهایی رخ ندهند تغییرات ناشی از آنها در بازار ارز دائمی نخواهند بود. در صورت موفقیت در عرصه سیاست خارجی در پایان هفته تازه کار اصلی تیم اقتصادی دولت شروع می شود و آن عبارت است از اصلاحات گسترده اقتصادی برای استفاده از فرصتهایی که تلاشهای دولت در عرصه سیاست خارجی برای اقتصاد کشور به ارمغان خواهد آورد.

Advertisements

1 نظر برای “سه سناریوی کوتاه‌مدت ارزی

  1. به نظر من سناریوی دوم و سوم محتمل تره. البته بین این دو هم سناریو سوم قدرت بیشتری داره. چون خیلی مونده که ایران و امریکا به صورت مستقیم بتونن سر میز مذاکره بشینن. با توجه به جو مثبتی که صحبت های آقای روحانی تو جامعه جهانی ایجاد کرده با توجه به سناریوی دوم خیلی از کشورهای اروپایی آماده مذاکره با ایران هستند نمونه اش فرانسه. سناریوی اول هم به نظر من تابع سناریوی دوم هستش که اگه نتایج مثبت بود می تونیم به مذاکره مستقیم امیدوار باشیم.
    با تشکر از مطالب بسیار مفیدتان دکتر عزیز

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s