حالا چه شد بعد از این همه سال من دیروز یاد این داستان افتادم.  یکی از دوستان خوب و دانشجویان عزیزم این ماه  از مدرسه جان اف کندی دانشگاه هاروارد با دریافت مدرک کارشناسی ارشد مدیریت عمومی در توسع بین المللی فارغ التحصیل  می شود.  دوست عزیز دیگری سال اول تحصیل در این مدرسه را به پایان رسانده است و آماده یک دوره کارآموزی جذاب می شود. با او هم دیروز صحبت می کردم، خوشحال بود که کارش را دوست دارد و برای اولین بار در زندگی کارش برایش مهم است. دو سال پیش وقتی اولی را تازه دیده بودم درباره هاروارد پرسید و اعلام  کرد:  »ولی به من پذیرش نمی دهند» پرسیدم «چرا مگر تقاضای پذیرش کرده ای؟» «نه، ولی معدلم پایین است» پرسیدم  »صددلار هزینه اپلای کردن اذیتت می کند؟»  گفت «نه» گفتم «پس اپلای کن، بگذار آنها به تو بگویند نه، نه اینکه خودت خودت را رد کرده باشی».  دانشگاههای زیادی دست رد به سینه اش زدند ولی هاروارد با اعطای بورس تحصیلی به او پذیرش داد.

دیروز وقتی به یاد این دو دوست افتادم آلکسی مارسیف به یادم آمد که از جای زخمهایش خون می آمد ولی هر روز تمرین می کرد. فکر کردم که برای آدم بی پا یادگرفتن پرواز به مراتب سختتر از آن سختیست که دیگران باید با غلبه بر احساس ناباوریشان تحمل کنند.  چالشهای آدمهای بی پا کم نیست. بعد یاد خودمان افتادم و پاهایی که در گذر زمان از دست داده و می دهیم. و بعد آرزو می کنیم کاش می توانستیم پرواز کنیم ولی نمی توانیم. واقعیت این است که ما بجای دیگران بخودمان نه می گوییم تا کار را برای آنها آسان کرده باشیم. ولی اگر بخواهیم می توانیم پرواز کنیم، اگر به آدمهایی که به ما می گویند :»از بی پا رقاص در نمی آید» گوش نکنیم.   بعد به این فکر کردم که چند نفر از این آدمها را می شناسیم که همیشه محدودیتها و عیوب ما را به رخمان می کشند تا بگویند که نمی  توانیم و یا حقمان نیست.  واقعا که به آنها احتیاجی دارد؟ اگر این عیوب را داریم باز می خواهیم علیرغم آنها پرواز بکنیم و اگر نداریم که به ما خدمتی نمی کنند با این حرفهایشان. فکر کردم چقدر خوب است که از این آدمها  دور باشیم. بدون آنها هنوز کار ما سخت هست، ولی با آنها فکر می کنیم سختی یعنی غیر ممکن بودن. در حالیکه اینطور نیست.  هر روز آدمهای زیادی خلافش را ثابت می کنند.

در ماههای اخیر عده زیادی با امیدواری به روند تحولات اقتصادی ایالات متحده آمریکا نگاه می کنند: از تعداد متقاضیان بیمه بیکاری کاسته می شود و هر ماه تعداد مشاغل افزایش می یابد. گرچه افزایش تعداد مشاغل کوچک است ولی تداوم روند ایجاد اشتغال باعث شده است تا بسیاری با امیدواری به آینده نگاه کنند و مدام تکرار کنند «هنوز شرایط اقتصادی بهبود نیافته است ولی روند بهبود به آرامی ادامه دارد». اما این خوش بینی بدون هراس و بیم نیست. آهسته شدن نرخ رشد اقتصادی چین و بحران اقتصادی در اروپا که هر آن می تواند به یک بحران جهانی تبدیل شود باعث نگرانی اقتصاددانان است. در حالیکه اقتصاد ایالات متحده در حال بازگشت به روزهای خوش گذشته است، از احتمال بروز یک بحران جهانی کاسته نشده است. در میان این روزهای  دل نگرانی رای دهندگان یونان و فرانسه با رفتن به پای صندوقهای رای دولتهای جدیدی را برگزینند و به برنامه ریاضت اقتصادی و انضباط مالی نه گفتند، گرچه با صدایی آهسته و نامطمئن.

یکی از آنانی که در حال بستن چمدانهایش است نیکولا سارکوزی، رییس جمهور فرانسه، است که از معماران این برنامه بود و جای خود را به آقای اولاند از حزب سوسیالیست فرانسه می دهد. وزرای دولت یونان هم که کمتر از یکسال بود که مصدر کار بودند و با هدف اجرای برنامه ریاضت اقتصادی به قدرت رسیده بودند در حال مرتب کردن میزهایشان هستند. جالب است که مدت سه سال است که بازارهای جهانی می کوشند تا بتوانند آینده اقتصاد یونان را پیش بینی کنند و بر این اساس به تعادل جدیدی درباره این کشور برسند اما یونان همچنان غیرقابل پیش بینی مانده است. عدم ثبات سیاسی این کشور و دولتهایش بزرگترین ریسک را برای رشد اقتصاد جهانی ایجاد کرده است. در حال حاضر هیچکدام از احزاب یونان نتوانسته اند اکثریت لازم برای تشکلیل دولت را کسب کنند. تلاش سیاستمداران سوسیالیست، میانه رو و راست میانه برای تشکیل دولت به جایی نرسیده است و انتخابات باید مجددا در 17 ماه ژوئن برگزار شود.

از سوی دیگر بنظر می رسد هم بوروکراتهای یونان و هم سوسیالیستهای فرانسوی مایلند که مسیر تحولات اقتصادی کشورهایشان را تغییر دهند و با پیشفرضهای جدیدی به سراغ حل مسایل اقتصادی کشورهایشان بروند. این روزها دستگاه دیپلماسی یونان در حال تاکید بر این نکته است که مردم یونان مسوول بحران اقتصادی کشورشان نیستند و این بحران ناشی از عضویت این کشور در اتحادیه اروپاست. مردم یونان و دیپلماتهای یونانی از هر فرصتی استفاده می کنند تا به ما یادآور شوند که یونان مهد فلسفه و تمدن غربیست و مردم این کشور با پذیرفتن یورو مزیت نسبی خود را در صنعت توریسم از دست داده اند. در واقع از یک طرف سرمایه گذاران باید خوشحال باشند که سعادت کمک به یونان را دارند و از طرف دیگر اروپا باید هزینه پذیرفته شدن یورو توسط یونانیان را بپردازد. در این میان نکته ای که فراموش می شود این است: همان رای دهندگانی که امروز به ریاضت اقتصادی و انضباط مالی نه گفتند در همه پرسی پذیرفتن یورو به آن آری گفتند. سوالی که به ذهن نظاره گر بیطرف می رسد این است که چطور مردمی می توانند همیشه بدون در نظر گرفتن شرایط اقتصادی کلانشان و با در نظر گرفتن منافع شخصیشان تصمیم بگیرند؟ شاید توقع دیگری نباید داشت.

در اولین هفته ای که از اعلام نتایج انتخابات در فرانسه و یونان می گذرد شاخصهای اوراق بهادار برای سرمایه گذاریهای با شاخص ریسک بیشتر از حد متوسط کاهش پیدا کرده است و ارزش برابری یورو دربرابر سایر واحدهای پولی کاهش یافته است. اما اثر اقتصادی این انتخابات تا بحال محدود به این شاخصها مانده است. گمانه زنیها درباره آینده اقتصاد جهانی همچنان ادامه دارد و ناظران منتظر هستند تا ببینند  مردم یونان در دور دوم انتخابات چکار خواهند  کرد. در میان این دلنگرانیها هستند کسانیکه هنوز با امید از آینده حرف می زنند. پاول کروگمن برنده جایزه نوبل اقتصاد و یکی از اقتصاددانان برجسته کینزی در یادداشتی برای نیویورک تایمز نوشت: «نتیجه این دو انتخابات در صورتی فاجعه بارهستند که سیاست ریاضت اقتصادی سیاستی کارآمد باشد.»  در نتیجه جای زیادی برای نگرانی نیست، یک سیاست انقباضی ناکارا پایان می یابد یا یک سیاست انبساطی کارا آغاز شود. کروگمن تنها نیست، اقتصاددانان بسیاری هستند که بر این باورند که دو سال ریاضت اقتصادی در اروپا، یا حداقل بحث و چانه زنی درباره آن، نتوانسته است مشوق رشد اقتصادی در اتحادیه اروپا باشد. کروگمن با اشاره به نتایج این سیاستها در ایرلند، یکی از کشورهایی که این سیاستها را به تمامی به اجرا گذاشته است، تاکید می کند که باور ندارد این سیاستها کارا بوده اند.

گزینه دیگری که هنوز وجود دارد و به اصطلاح جز انتخابهای کشورهای اروپاییست پایان دادن به واحد پولی واحد یا یوروست. اما هنوز همه هزینه های این کار را بسیار می دانند. بویژه آنکه انحلال یورو منحصر به کشورهای اروپایی نخواهد بود و همه بازارهای مالی جهانی را تحت تاثیر قرار خواهد داد. گرچه حتی ناظران اروپایی باور دارند که یورو نتوانسته است یک هویت اروپایی که مقدم به هویت ملی کشورهای عضو باشد ایجاد کند، اما همین ناظران مایل نیستند با پایان دادن به یورو شکست پروژه اروپای متحد را رقم بزنند.  در فقدان عملی بودن این گزینه هواداران سیاستهای کلان انبساطی بر این باورند که دولتهای اروپایی به جای ریاضت اقتصادی باید با هدف تسریع  رشد اقتصادی به سراغ سیاستهایی بروند که بجای کاهش بودجه عمومی آنرا افزایش بدهد. ایشان بر این باورند که سیاستگزاران باید درباره سقف کسری بودجه و تناسب آن با تولید ناخالص داخلی کشورها تجدید نظر کنند. زمانیکه رشد اقتصادی آغاز گردد دولتها می توانند تعهدات ناشی از این برنامه ها را بازپرداخت کنند.

در جواب این گروه می توان به انتقاد اصلی خود آنها از برنامه های ریاضت اقتصادی اشاره کرد: اگر کاهش بودجه عمومی لزوما افزایش فعالیت اقتصادی در بخش خصوصی را بدنبال ندارد، افزایش بودجه عمومی و کسری بودجه هم لزوما رشد اقتصادی را باعث نخواهد شد. از سوی دیگر نمی توان ادعا کرد که دولت جدید فرانسه و دولت آینده یونان در اجرای سیاستهای مورد نظرشان آزادی عمل کامل خواهند داشت.  مردم فرانسه با قاطعیت به برنامه های ریاضت اقتصادی نه نگفته اند. سوسیالیستها فرانسه پیروز میدان هستند ولی از پشتیبانی اکثریت قاطع مردم فرانسه برخوردار نیستند و چالشهای اقتصادی این کشور ظرف یک هفته تغییر نکرده اند. در بهترین حالت آقای اولاند راه آقای سارکوزی را با تاکید بر رشد اقتصادی ادامه خواهد داد. برنامه اولین سفر خارجی او تاییدیست بر تداوم این واقعیتها: رییس جمهور آینده فرانسه فردای روز سوگند به برلین خواهد رفت تا از دولت آلمان بشنود که تعهدات دولت فرانسه تعهدات کشور فرانسه هستند چه سارکوزی در الیزه بخوابد، چه اولاند. و البته مهم نیست کی در الیزه می خوابد او همیشه نگران خواهد بود.

 در دبیرستان سه جلد کتاب همیشه روی میز من بودند: دو جلد روشهای جبر ویک جلد مثلثاث پایه بدون این سه کتاب و تاکید دبیران بر حل مسائل مختلف و زیاد بعید می دانم دیپلم ریاضی را می توانستم بگیرم چه برسد به اینکه مهندسی بخوانم. کتابها یک نویسنده  داشتند: پرویز شهریاری. از آن به بعد هر چه که نوشته بود را می خواندم. من هرگز پرویز شهریاری را از نزدیک ندیدم ولی یکی از آدمهایی بود که زندگی مرا و هزاران دانش آموز دیگر را با  نوشته هایش شکل دارد و به مهارتهای ما اضافه کرد. بعدها که مجله برهان درآمد خوشحال بودم که هنوز هست. یادداشتهایش را می خواندم و لذت می بردم. آدمی که نشان می داد برای ایجاد تغییری ماندگار لازم نیست بر منصب وزارت یا کرسی وکالت تکیه داد. اگر بخواهی از هر جا که هستی می توانی دنیای پیرامونت را بهتر کنی.

آدمهایی هستند که جامعه ما به آنها بیش از تمام سیاستمدارانمان مدیون است، چون آنچه که می توانیم باشید و آنچه را که می توانیم به سرانجام برسانیم مدیون ایشانیم. برایشان مجسمه ای نخواهند ساخت ولی نامهایشان بر ضمیر دل ما حک شده می مانند. روانش شاد و یادش نکو باد که از جاودانگان است

 پ.ن. این یادداشت در روزنامه دنیای اقتصاد روز دوشنبه 25 اردیبهشت ماه منتشر شد.

http://pap.blog.ir/

این وبسایت که به همت دکتر محمد قدسی تاسیس شده است یکی از رسانه های پرچمدار مبارزه با کپی برداری و تقلب علمی در جامعه دانشگاهی ماست. و البته در این راه کم دردسر نکشیده است، از جمله شکایتی که سال گذشته از این وبسایت شد و نویسنده اصلی یک مقاله را از آمدن به ایران معذور کرد. نکته جالب تقلب در همین است  که تقلب تقلب است. ولو آنکه به هزار شکل توجیه شود.

در یونان شکست دولت ائتلافی می تواند دور جدیدی از چانه زنیهای سیاسی را شروع کند که سردرگمی بیشتر بازارهای بین المللی را در پی داشته باشد. یونان تا الان هم به لطف دولتهای اروپایی توانسته است سرپا باقی بماند. و افراط و تفریط دولت سوسیالیستش داشت یک بحران جهانی را رقم می زد. به لطف کمک و وامهای اتحادیه اروپا بروز این بحران به تعویق اقتاد. دولتهای اتحادیه اروپا به بستانکاران یونان فشار آوردند تا ترتیبات جدیدی را برای وامهایشان بپذیرند. اما این ترتیبات مشروط به مسوولیت پذیری دولت یونان و کاهش کسر بودجه اش بود. کاهش کسر بودجه یعنی دولت ناچار بود خوان گسترده ای را که با پول بقیه پهن کرده بود جمع کند و البته که رای دهندگان دوست نداشتند شام به این زودی تمام شود.

در فرانسه اما وضعیت کمی پیچیده تر است.  هنوز معلوم نیست رفتار سوسیالیستها در واقعیت چقدر از سیاستهای سارکوزی فاصله خواهند گرفت، ولی یک نکته واضح است: این فاصله گرفتن تابع منابع موجود است. فرانسه مانند بقیه اتحادیه اروپا چندان توان ریسک کردن ندارد و نمی تواند به یونان اجازه بدهد بحران 2011 و 2009 را در 2012 تکرار کند. شکی نیست که سوسیالیستهای اولاند سوسیالیستهای میتران نیستند و با واقعیتهای اقتصادی متفاوتی سروکار دارند. در روزهای آینده در اینباره بیشتر خواهم نوشت.

از دوستان عزیزی که مطالب تکراری دریافت کرده اند پوزش می خواهم.  حجم مطالب طبقه بندی نشده این وبلاگ زیاد بود و ظرف هفته .  گذشته در یک عملیات  ضربتی این مطالب را مجددا طبقه بندی کردم.  در این فرایند چند پست پاک شد و چند پست دیگر بعنوان پست جدید ارسال شد. امیدوارم این مشکل مجددا تکرار نشود.

از همه شما دوستان برای توجهتان به یادداشتهایم سپاسگزارم.

فرودگاه آتلانتا شلوغترین فرودگاه جهان است و پروازهای زیادی از این شهر به اقصا نقاط جهان انجام می شوند. این فرودگاه بزودی ترمینال بین المللی جدیدی را افتتاح می کند و در حال افزایش پهنای باندهایش است تا پذیرای هواپیماهای ایرباس 380 باشد. با این همه بنظر می رسد فرودگاههای چین ظرف 5 سال آینده آتلانتا را از مقاوم اول پایین بکشند.  چند هفته پیش فرصتی پیش آمد تا با  لوییس میلرمدیرعامل فرودگاه بین المللی آتلانتا آشنا بشوم و از نزدیک گفتگویی با او داشته باشم. او برای سخنرانی در دانشگاه ما آمده بود و این گفتگو قبل از سخنرانی انجام شده است.  لوییس میلر اهل سالت لیک سیتی در یوتاست. بعد از فارغ التحصیلی از دبیرستان وارد ارتش شده است و در رسته مخابرات کار کرده است. بعد از اتمام خدمتش با درجه گروهبانی از ارتش کناره گیری کرده است. سپس در دانشگاه یوتا و مدرسه بازرگانی استون هناگر در حسابداری خوانده است. بعد از فارغ التحصیلی در شهرداری دولت محلی سالت لیک سیتی بعنوان حسابرس مشغول بکار شده است. سپس بعنوان معاون اداره فرودگاههای شهر سالت لیک سیتی مشغول بکار شده است و بعد از 5 سال مدیرعامل فرودگاههای شهر سالت لیک سیتی و رییس این مجموعه می شود.  در سال 1996  مدیرعامل و رییس فرودگاه بین المللی تامپای فلوریدا می شود و تا 2010 در این پست می ماند. در سال 2010 از طرف شهر آتلانتا بعنوان نامزد نهایی تصدی سرپرستی فرودگاه آتلانتا انتخاب می شود و به این شهر می آید. اولویت اول لوییس در مدیریت حفظ کیفیت خدمات و پایین نگه داشتن هزینه هاست.  او در مجموع سه دهه تجربه مدیریتی در اداره فرودگاههای بین المللی و کار با دولتهای محلی دارد. این خلاصه ایست از یک گفتگوی دوستانه:

-خیلی جالب است که شما بعد از خدمت نظامی به دانشگاه برگشتید.

- آنموقع مثل الان نبود، با وجودی که من با استفاده از کمک دولت فدرال توانسته بودم وارد دانشگاه بشوم مسوول ثبت نام به من گفت که لازم نیست به کسی بگویم که  نظامی هستم تا همکلاسیهایم با من بد نشوند. ولی کار در ارتش تجربه خوبی بود، انضباط و دیسپلین به من یاد داد.

-شما الان برای دولت فدرال کار می کنید؟

-نه فرودگاه متعلق به شهر آتلانتاست و من برای شهردار آتلانتا کار می کنم. برای همه تغییرات و پروژه ها باید به شورای شهر گزارش بدهم. البته فرودگاه تابع قوانین فدرال است و اف ای ای حاکم بر فرودگاه است.

-نظرتان درباره ترمینال جدید چیست و چرا در شمال فرودگاه ساخته شده است؟

-خوب ما یک ترمینال بین المللی لازم داشتیم. خوشبختانه ترافیک ما در حال افزایش است ولی متاسفانه آتلانتا از فرودگاههای دیگه آمریکا مثل  دالاس-فورت ورث و اوهیر شیکاگو کوچکتر است و امکان توسعه ندارد. از طرفی مدلسازی تعداد مسافران نشان داد که هشتاد درصد مسافران ما از شهرهای شمال آتلانتا به فرودگاه می آیند و با توجه به ظرفیت بزرگراههای شهری آتلانتا دیدیم که یک ترمینال شمالی می تواند متوسط زمان سفر را بطرز قابل توجهی کاهش دهد.

-شما خلبانید؟

-اصلا، من یک حسابدارم و حسابداری خوانده ام. بعد از دانشگاه برای شهرداری سالت لیک سیتی شروع بکار کردم و بعد جز حسابرسهای فرودگاه شدم و بعد مدیرعامل فرودگاه سالت لیک سیتی شدم و بعد از آنجا چهارده سال رییس فرودگاه بین المللی تامپا در فلوریدا بودم.

-خوب بعنوان حسابدار کارتان مشکل نیست؟

نه، کار اصلی جمع آوری و تحلیل درست اطلاعات و ارزش اقتصادی آنهاست و بعد تصمیم گیری. من همیشه تیم خیلی خوبی داشته ام که جنبه های فنی کار را به من توضیح می دهند. الان برای ما افزایش پهنای باند یک تصمیم اقتصادیست. ایرباس 380 یک جز اصلی پروازهای بین المللی خواهد بود و ما باید آماده پذیرشش باشیم.

-فکر می کنید بشود یک فرودگاه مشابه آتلانتا را دوباره ساخت؟

-الان برای ما جابجایی هر مسافر 5 دلار هزینه دارد اما اگر بخواهند به قیمتهای امروز فرودگاهی مانند آتلانتا را بسازند این هزینه تا 50 دلا در هر مسافر خواهد بود. فرودگاه هزینه اولیه سنگینی دارد ولی وقتی پرداخت شد می توان متوسط هزینه را با افزایش حجم مسافر پایین آورد. ما در آتلانتا این شانس را داشته و داریم که فرودگاه سالها قبل ساخته شده است و این هزینه فرصت برایش مزیت نسبی ایجاد کرده است.

-آینده را چطور می بینید؟

-بازار داخلی آمریکا نمی تواند به سرعت جایی مثل چین رشد کند، تا 2015 احتمالا شلوغترین فرودگاه جهان در نقطه ای در آسیا خواهد بود، ولی ما می توانیم سودآور بمانیم چون زودتر وارد بازی شده ایم و تاسیساتمان برایمان ارزانتر تمام شده است. مهم افزایش ترافیک به آفریقا و خاورمیانه است.

-از مسافران راضی هستید؟

-یک مشکل اصلی ما آدمهاییست که اسلحه حمل می کنند، هر روز دو یا سه نفر در فرودگاه بازداشت می شوند که ادعا می کنند علائم منع حمل سلاح گرم را ندیده اند، جالب است که تعداد قابل توجهیشان زن هستند.  ولی برای این حجم مسافر، مشکلات ما زیاد نیستند.

1. در روزهای آغازین سال جاری شاهد تجمع کارگران چندین کارخانه از جمله شهاب خودرو بوده ایم. این کارگران حقوق های معوقه چندین ماهه دارند و واحدهای تولیدی مربوطه دیگر با آن ها قرارداد کاری را منعقد نمی کنند. این موضوع را چقدر متاثر از اجرای طرح هدفمندسازی یارانه ها می دانید؟

حقوق معوقه کارگران، با همه تلخیها و سختیهای ناشی از آن برای کارگران، مساله تازه ای در اقتصاد کشور ما نیست و معمولا وجود داشته است. در نتیجه نمی توان آن را صددرصد ناشی از اجرای طرح هدفمندسازی یارانه ها دانست. از طرف دیگر هنوز نمی توان اثرات هدفمندسازی را کمی کرد، از یک طرف داده های قابل اعتماد وجود ندارد و از طرف دیگر تحول ناشی از اجرای این طرح پایان نگرفته است. نکته دیگر این است که در این گزارشها معمولا به توقف یا ادامه فعالیت تولیدی این بنگاهها اشاره ای نمی شود. قانون کار دستمزد را مشروط به فعالیت تولیدی نکرده است و این یکی از معضلات ساختاری اقتصاد ماست.

صنایع ما همیشه با کمبود نقدینگی و منابع مالی مواجه بوده اند، بخشی از این مساله بخاطر حضور دولت و وابستگی صنایع به یارانه ها و وامهاییست که از دولت دریافت می کرده اند و بخشی ناشی از سوءمدیریت مالیست. اما اگر بخواهم یک عامل را عامل اصلی بدانم بنظرم واردات بی رویه در سالهای اخیر با استفاده از دلار ارزان نقش اصلی و مهمی را در کاهش سهم تولیدکنندگان داخلی از بازار داخلی داشته است. این کاهش سهم، کاهش فروش و درآمد را بدنبال داشته است و در نتیجه عدم توانایی پرداخت حقوقها.

2. به اعتقاد برخی، افزایش بیش از حد دستمزدها، بیکاری به بار خواهد آورد. چقدر فکر می کنید بیکاری های در اوایل سال جاری متاثر از افزایش 18 درصدی حداقل دستمزد در سال 91 بوده است؟

در شرایطی که بواسطه واردات تقاضای داخلی برای تولیدات داخلی در حال کاهش است و حذف یارانه ها هزینه تولید را برای فعالان بومی اقتصاد افزایش داده است نمی توان باور کرد که تقاضا برای نیروی کار افزایش پیدا کرده باشد. اگر تقاضا برای نیروی کار را تابع حجم فعالیتهای اقتصادی بنگاهها بدانیم با توجه به این دو عامل این تقاضا باید کاهش پیدا کرده باشد. در نتیجه دستمزد تعادلی کاهش داشته است و البته تعداد مشاغل هم کاهش پیدا کرده اند. افزایش دستمزدها در این شرایط کاهش بیشتر مشاغل و توانایی استخدامی بنگاهها را بدنبال دارد.

3. با ادامه روند فعلی فکر می کنید وضعیت واحدهای تولیدی و متاثر از آن ها، وضعیت شغلی کارگران کشور چگونه خواهد شد؟

با توجه به شرایط فعلی، محدودیت دسترسی به بازار جهانی، مزیت نسبی واردات و ریسک بالای فعالیت اقتصادی من نمی توانم بگویم خوش بینم.

4. با وجود بروز تجمع ها و اعتراضات کارگری نسبت به بیکاری در روزهای اخیر دولت مدعی است که طبق آمار مرکز آمار ایران نرخ بیکاری را به 11 درصد کاهش داده است. اما مراجعه به آمار مراکز آمار نشان می دهد این کاهش بیکاری متاثر از کاهش تعداد جمعیت فعال کشور در سال گذشته است. در این مورد توجیه معاون وزیر کار گرایش پیدا کردن جوانان به دانشگاه است. از نظر شما این کاهش بیکاری قابل قبول است؟

کمی سازی حجم بیکاری یکی از چالشهای بزرگ اقتصاددانان است، مطابق تعاریف مرکز آمار و گزارشهای این مرکز بیکاری در ایران در حال افزایش بوده است. با توجه به اینکه این مرکز تمام جمعیت جویای کار را با توجه به تعاریف و استانداردهای علمی در نظر می گیرد بنظر نمی رسد درباره افزایش بیکاری شکی وجود داشته باشد. شاید معاون محترم وزیر کار به حجم مشاغل ایجاد شده اشاره کرده اند که من این آمار را ندارم.

5. در این شرایط فکر می کنید ادامه طرح هدفمندسازی یارانه ها با چه اصلاحاتی می تواند انجام شود که به نفع اشتغال و تولید کشور باشد؟

مانند هر برنامه اقتصادی دیگر هدفمندسازی یارانه برای موفقیت نیازمند بستر مناسب و زیرساختهای اقتصادیست. نمی گویم که این زیرساختها وجود ندارند ولی هدفمندسازی نشان داد که ما هنوز در دستگاه اداری به تمرکززدایی و حمایت از بخش خصوصی معتقد نیستیم. اینکه همزمان با هدفمندسازی یارانه ها دلار ارزان نگه داشته شد و عملا به واردات سوبسید پرداخت شد کمکی به موفقیت این طرح نکرد. موفقیت در هدفمندسازی یارانه ها نیازمند سه پیش شرط است: دسترسی به بازار جهانی و تقویت زیرساختهای صادرات، واقعی کردن نرخ برابری دلار در برابر ریال و حرکت به طرف نیروی کار متکی به بازار. در حال حاضر هدفمندسازی نتوانسته است به موفقیتی که می توانست داشته باشد دست پیدا کند.

6. ـ خیلی از فعالان اقتصادی خواستار پرداخت یارانه به بخش تولید هستند. فکر نمی کنید دادن یارانه و تسهیلات به بخش تولید نیز به دلیل اینکه احتمال دارد به مانند بنگاه های زودبازده با انحراف مواجه شود مجددا به افزایش نقدینگی و انحراف از اهداف اصلی دامن بزند؟ در فاز دوم هدفمندسازی یارانه ها موضوع آزادسازی قیمت ها را می توان به عنوان کمکی برای بخش تولید اعمال کرد?

بیایید واقع بین باشیم، وقتی که دولت هم دستمزد نیروی کار و هم قیمت محصول را تعیین می کند طبیعیست که فعالان اقتصادی خود را محق به دریافت یارانه ببینند. شکی نیست که فعالان اقتصادی با چالشهای بیشماری روبرو هستند، ولی پرداخت یارانه به آنها در شرایط فعلی نمی تواند حتی راه حل کوتاه مدتی باشد. بجای پرداخت یارانه فعالان اقتصادی بهتر است برای اصلاح سیستم بانکی به دولت فشار بیاورند. اصلاح نظام بانکی و بروز کردن فرایند پرداخت وام با اصل قراردادن بهره وری و عملکرد اقتصادی دریافت کنندگان وامها گام مهمتری برای کمک به ایشان است. وگرنه این تسهیلات هم بهدر خواهند رفت و به سرمایه گذاری تبدیل نخواهند شد.

آزادسازی همه قیمتها از دستمزد نیروی کار تا نرخ بهره بانکی تا نرخ برابری دلار در برابر ریال می تواند کمک باشد. ولیکن آنچه که محتمل است این است که دولت قیمتهای محصولات را آزاد کند و از طریق تعرفه سنگین وارداتی بکوشد تا مانند گذشته از تولیدات داخلی حمایت کند. اولی سودی برای بنگاهها ایجاد نمی کند و دومی به فعالیتهای زیرزمینی و اقتصادی پنهان دامن می زند.

سی و دو سال از آغاز جنگ تحمیلی با عراق و بیست و چهار سال از پایان آن  و تابستان پرحادثه 1367 می گذرد. این تیرماه برای بسیاری بیست و چهارمین سالگرد پرواز بی بازگشت عزیزانشان با پرواز 655 هواپیمایی هما از بندرعباس به مقصد دبی است. پروازی که دقایقی بعد از برخاستن از فرودگاه بندرعباس مورد هدف ناو موشک انداز وینسنس قرار گرفت و سقوط کرد. در این حادثه تمام مسافران و گروه پروازی، در کل 290 نفر، جان باختند. یکی از عکسهایی که در ذهن من حک شده مانده است تصویر سربازیست از گروه نجات که عروسک یک پایی را از آب درآورده است و رو به دوربین گرفته است. علاوه  بر شهروندان ایرانی، شهروندان کشورهای امارات، هند، پاکستان، یوگسلاوی (سابق) و ایتالیا هم در این سانحه جان باختند.

بدنبال حادثه تحقیقات کاملی از سوی دولتهای درگیر انجام شد و گزارش نهایی هیات تفحص ایالات متحده آمریکا را دریاسالار ویلیام ام. فوگارتی تهیه کرد که تنها دو بخش آن، یکی در 1988 و دیگری در 1993، منتشر شده است. در این گزارش می خوانیم: » داده های جمع آوری شده از نوارهای موجود در یو اس اس وینسنس، اطلاعات موجود در یو اس اس اسلایدز (کشتی همراه یو اس اس وینسنس که در همان منطقه عملیاتی در حال ثبت یک فروند ایرباس در حال اوج گیری بود) و گزارشهای منابع اطلاعاتی قابل اعتماد تایید می کنند که پرواز 655 در یک کریدور پروازی ثبت شده عادی در ارتفاع تعیین شده در حال اوج گیری و بخش سیگنال غیرنظامی در مود سه 6760 بوده است.» در یک مصاحبه با شبکه نشنال جئوگرافیک ناخدا راجرز فرمانده یو اس اس وینسنس تایید کرد که برای او این سیگنال برای غیرنظامی و بی خطر دانستن هواپیما کافی نبوده است.  اما بر اساس گزارشهای موجود ویژگیهای شخصیتی راجرز در بروز این فاجعه بی اهمیت نبوده اند.

مقامات نیروی دریایی آمریکا و افسران آمریکایی مستقر در منطقه همه راجرز را افسری با شخصیت تهاجمی می دانند. او در هنگام بروز حادثه در داخل آبهای ایران قرار داشته است؛ چهل مایل دورتر و شمالیتر از نقطه ای که باید در آن قرار می داشت. تقریبا در گزارشهای همه منابع مستقل بی توجهی راجرز به قوانین بین المللی و پیش شرطهای لازم برای گشودن آتش مورد تاکید قرار گرفته است.  نکته جالب توجه دیگر این است که یو اس اس وینسنس یکی از مجهزترین ناوشکنهای زمان خود بوده است که به سیستم آگیس Aegis مجهز بوده است. این سیستم کلیه اطلاعات و سیگنالهای دریافتی توسط کشتی را ثبت و ذخیره کرده است. لس آسپین نماینده دمکرات ایالت ویسکانسین و رییس کمیته نیروهای مسلح کنگره ایالات متحده آمریکا  در زمان این حادثه بر اساس همین اطلاعات ذخیره شده در نوامبر 1988 تنها چندماه بعد از سانحه در یادداشتی در روزنامه نیویورک تایمز می نویسد «هیچکدام از نه مونیتور کشتی هواپیمایی را در حالت حمله نشان نمی دهند، در هیچکدام از نوارها اثری از سیگنال مود دو، مورد استفاده هواپیماهای نظامی و غیرنظامی، وجود ندارد. همه دستگاهها در حال نشان دادن یک فروند هواپیمای ایرباس در حال اوج گیری هستند».

در کنار این شواهد  گزارش ناخدا دوم دیوید کارلسون فرمانده یو اس اس اسلایدز هم موجود است. او در سال 2005 در بازگویی خاطراتش به دیوید فیسک از حادثه ای که تنها چهار هفته پیش از سانحه اتفاق افتاده بود یاد می کند. راجرز با نقض مقررات درگیری نظامی به یک ناوچه ایرانی که در حال بازرسی «قانونی» ( به نقل از کارلسون) یک کشتی باری بوده است نزدیک می شود و در فاصله 2 تا 3 مایلی با به پرواز درآوردن هلی کوپترش به قایقهای ایرانی حمله می کند. طبق دستور نیروی دریایی آمریکا راجرز باید یک فاصله 4 مایلی را با شناورهای ایرانی رعایت می کرده است. کارلسون درباره واحدهای ایرانی که با آنها برخورد کرده است می گوید «آنها بسیار حرفه ای عمل می کردند و تهدید آمیز نبودند». او تاکید می کند «سیگنالهای نیروهای نظامی ایران کامل واضح بود و جایی را برای اشتباه باقی نمی گذاشت».  وقتی راجرز اعلام می کند که می خواهد هواپیمای ایرانی را سرنگون کند کارلسون دوباره مونیتورهای کشتیش را چک می کند  و نتیجه می گیرد «این هواپیما که دارد اوج می گیرد» کارلسون به خدمه اش می گوید «معلوم هست راجرز دارد چه غلطی می کند؟»

مطابق تمام مدارک موجود هواپیمای ایرباس آ – 300 پرواز 655 یک هواپیمای غیرنظامی بوده است و دستگاههای یو اس اس وینسنس هم یک هواپیمای غیرنظامی را نشان می داده اند. اختلاف نظر تا کنون درباره  علت این رویداد بوده است. ایران سانحه را عمدی  می داند و آمریکا خطای انسانی بدون نیت قبلی را دلیل آن دانسته است. در سال 2000 در یک نامه رسمی به سازندگان یک فیلم مستند درباره این حادثه برای  شبکه بی بی سی دولت آمریکا شرایط روانی موجود در پست فرماندهی یو اس اس وینسنس را عامل اصلی خطای فرمانده کشتی اعلام می کند، تقریبا هیچ کس شکی ندارد که ناخدا راجرز در یک اقدام نسنجیده فرمان به آتش داده بود.

اما حالا این روزها ما شاهد روایت دیگری هستیم. کسی با جایی مصاحبه ای کرده است. در این مصاحبه او گفته است که در سایه معکوس هواپیمای ایرباس یک جنگنده اف – 14 در حال پرواز بوده است و یو اس اس وینسنس در واقع به طرف این هواپیمای نظامی آتش کرده است. بدون آنکه برای این ادعا سندی خواسته شود همه آنرا تیتر خبر کرده اند و حالا سندیت دارد. در واقع صدها صفحه سند و تحقیقات علمی و فنی، بازسازی سانحه توسط نیروی دریایی آمریکا و کنگره این کشور همه و همه فاقد اعتبارند و فقط یک ادعا مطرح می شود. چند نکته درباره این ادعا:

اول. اگر هواپیمای نظامی اف -14 در حال پرواز در سایه هواپیمای ایرباس بوده است و برای حمله باید در حالت شیرجه قرار می داشته است، اما هیچ دستگاهی نه در عرشه یو اس اس وینسنس و نه در یو اس اس اسلایدز یک هواپیما در حال شیرجه را نشان نمی دهد.

دوم. اگر این هواپیما در سایه ایرباس وجود داشته است، بعد از سقوط ایرباس باید بر صفحه رادار هر دو کشتی ظاهر می شد، هیچکدام از این کشتیها هواپیمای اف-14 را ثبت نکرده اند.

سوم. در طول جنگ تحمیلی نیروی هوایی ایران از هواپیماهای اف – 14 بعنوان شکاری  رهگیر استفاده می کرد. این هواپیماها برای حمله به اهداف سطحی مورد استفاده قرار نمی گرفتند. اف-14 های موجود در پایگاههای ششم و نهم شکاری، بوشهر و بندرعباس، برای دفاع از نفتکشهای ایرانی و مقابله با حملات هوایی علیه آنها به پرواز درآورده می شدند.  پشتیبانی هوایی از نیروی دریایی بعهده گردانهای فانتوم  اف-4 بود (مانند عملیات مروارید و با استفاده از موشک ماوریک) و نه اف-14. مطابق نامه  ناخدا دوم کارلسون به  نشریه نیروی دریایی آمریکایی  در سپتامبر 1989 فرماندهان آمریکایی مستقر در منطقه از این واقعیت مطلع بوده اند که هواپیماهای اف – 14 ایران مجهز به سلاحهای هوا به زمین نیستند.

خوب است قبل از آنکه تاریخمان را با شایعه ای عوض کنیم کمی هم اسناد و اطلاعات موجود را بررسی کنیم.

پ.ن. نامه ناخدا دوم کارلسون به  Proceedings  در سپتامبر 1989 به داستان اف- 14 ایرانی  و سایر مشاهداتش اشاره می کند. این شایعه حتی تازه هم نیست! حتما این نامه را بخوانید.

پ.ن.2. یادداشتهای موجود در اینترنت را که می بینم تاسف می خورم. حتی آدمهایی که ادعای روزنامه نگاری دارند بدون چک کردن اسناد موجود درباره واجب المرگ بودن حرف می زنند. منطق همه یکسان است «از شیطان هر چه بگویی بر می آید». کجایی دایی جان که نبرد برازجان زنده است! عجب فضای مسمومی ساخته شده است.