کار تبلیغاتی کردن!

چند شب پیش داشتم به مصاحبه احمد رشید یک خبرنگار پاکستانی از لاهور با رادیوی عمومی ملی یا ان پی آر گوش می دادم، (اینجا گوش کنید) موضوع مصاحبه عملیات نظامی اخیر در افغانستان بر علیه طالبان و دستگیری مرد شماره دو طالبان افغانستان در کراچی بود. مصاحبه واقعا یک کار تبلیغاتی ماهرانه به نفع پاکستان بود!

احمد رشید بیشتر از یکجا ذکر کرد که طالبان افغانستان یک «ارتش دهقانیست»  که به خاطر نارضایتی ولایات جنوبی افغانستان از نابرابری در توزیع کمکهای غربی  در این کشور شکل گرفته است. و پشتوها ناراضی هستند چون سهمشان در قدرت و از کمکها کمتر از بقیه است. جالب بود که از ارتش پاکستان تقدیر می کرد و می گفت که عملیاتهای اخیر علیه طالبان موفق بوده است» و البته اضافه می کرد که این بخاطر این است که ارتش پاکستان حالا می خواهد با برخی گروههای طالبان پاکستانی مقابله کند. او اضافه کرد که شکست طالبان غیرممکن است چون این گروه بخشی از بطن و بافت جامعه افغانستان است.  و البته در هر بخش مصاحبه در صحبت از طالبان افغانستان اسم ایران را هم می آورد، انگار ایران است که از طالبان در افغانستان حمایت می کند.

وقتی به صلح پایدار در افغانستان رسید، پیش شرطهای پاکستان از زبان احمد رشید جالب بود. اول عدم حضور هند در افغانستان، دوم تضمین نقش موثر برای پاکستان و سوم یک جور برقراری توازن در ساختار سیاسی افغانستان یا بازگشت به ساختار قدرت سیاسی سابق. بنظر آدم مطلعی می آمد ولی علائق کشورش را در افغانستان نه تکذیب کرد و نه تقبیح، خیلی راحت حرفش را بعنوان واقعیت سیاسی و تنها حرف منطقی موجود بیان کرد. برای شنونده امر مشتبه می شد که انگار در افغانستان راه حل دیگری وجود ندارد. کار روابط عمومی یعنی این!

سخن هفته

این سخن هفته کمی طولانیست. در واقع حکایت هفته می شود. در تاریخ لحظه هایی که یک آدمی بلند بشود و حرف حقی را در جای خطرناکی بزند وجود دارند ولی کمیابند.  یکی از این لحظه ها  در جنگ داخلی اسپانیا اتفاق می افتد. میگل اونامونو فیلسوف و ادیب اسپانیایی در آغاز جنگ داخلی رئیس دانشگاه سالامانکا بود. او که یک ملی گرا بود در ابتدای جنگ داخلی از فرانکو حمایت کرده بود و امیدوار بود که فرانکو اسپانیا را از نفوذ عقاید رادیکال خارجی نجات دهد. با این حال این طرفداری طولی نکشید، تیربارانهای گسترده و قتل دوست شاعرش، فردریکو گارسیا لورکا، باعث پایان این توهم شد. 

در روز 12 اکتبر 1936 گروهی از فالانژها، دانشجویان طرفدار فرانکو ومقامات دولتش از جمله همسر فرانکو و ژنرال فالانژیست خوزه میلان استری،که در جنگ مراکش بازوی چپ و چشم راست خود را از دست داده بود،  در مراسمی به مناسبت بزرگداشت سالروز گام نهادن کریستف کلمب بر روی خاک قاره امریکا شرکت کردند. پروفسور فرانسیسکو مالدونادو یکی از سخنرانان این مراسم درابتدا به دو ایالت کاتالونیا و باسک حمله کرد و آنها را غدد سرطانی اسپانیا خواند، که باید با جراحی از آن جدا شوند. در میان سخنرانی کسی فریاد زد: «زنده باد مرگ!»  و میلان استری با شعار معمول فالانژها به آن پاسخ داد.  اونامونو که رئیس جلسه بود از جای خودش بلند شد و آغاز به سخن کرد:

«شما منتظر کلمات من هستید. شما مرا می شناسید و می دانید که نمی توانم بیش از این ساکت بمانم. گاهی ساکت ماندن یعنی دروغ گفتن. چرا که سکوت می تواند نشان رضا باشد. من می خواهم نکته ای درباره به اصطلاح خطابه پروفوسور مالدونادو بگویم. من  از توهین او به باسک و کاتالونیا در می گذرم. همانطور که می دانید من در بیلبائو بدنیا آمده ام (پس یک باسک هستم)  اسقف» اونامونو به اسقف اعظم سالامانکا اشاره کرد که حاضر بود»در بارسلونا بدنیا آمده است و در نتیجه یک کاتالان است.  اما من حالا این سوگند نفرت انگیز را می شنوم که «زنده باد مرگ»  من که زندگی خود را صرف تحقیق درباره پارادوکسها کرده ام، این را پاردوکسی بی معنی می بینم. ژنرال میلان استری یک معلول است. لازم نیست نجوا کنیم. او یک معلول جنگ است. همانطور که سروانتس بود. اما امروز متاسفانه اسپانیا معلولان زیادی دارد و اگر قادر متعال به یاریمان نیاید بزودی معلولان بسیار بیشتری خواهد داشت.درد می کشم وقتی که فکر می کنم ژنرال میلان استری به روان توده ها فرمان براند. یک معلول که بزرگی روح سروانتس را ندارد، او  آرام می شود وقتی که تعداد معلولان زیاد و زیادتر شوند.»

ژنرال میلان استری عصبانی فریاد کشید: «مرگ بر روشنفکران!» » زنده باد مرگ»  اما اونامونو همچنان ادامه دارد:

» اینجا معبد ادراک است و من بزرگ موبد آنم. و شما این ساحت مقدس را آلوده می کنید. شما فاتح خواهید شد چرا که قدرت خشونت را دارید. اما باور نمی شوید. برای باور داشتن باید متقاعد کرد. و برای متقاعد کردن شما چیزی را لازم دارید که ندارید: راستی و حقانیت در مبارزه. بی فایده است که از شما بخواهم به اسپانیا فکر کنید. من گفتم آنچه می بایست می گفتم.»

می توانید متن اصلی را در ویکیپیدیا اینجا بخوانید.

پ.ن. با تشکر از دوستان عزیزی که ترجمه را خواندند و برای ویرایشش پیشنهاداتی کردند..

Publish or Perish

منتشر کن یا نابود شو! یا به عبارت بهتر: بمیر و بدم دانشگاهی. این جمله ایست که از استادیار تازه کار تا استاد با تجربه سی ساله با آن آشنا هستند. ارتقاء رتبه، گرفتن کرسی و شانس رفتن به جای بهتر همه و همه متکی به انتشار مقاله است. با اینحال واقعا نوشتن مقاله تا چه حد مهم و چه نقشی در توسعه علم و دانش بشر دارد؟

راستش این روزها کمتر کسی مثل ارشمیدس با فریاد «یافتم یافتم» از حمام بیرون می دود. انگار عصر کشفیات علمی سد شکن و اکتشافات بزرگ گذشته است. دیگر کمتر ما پاستوری خواهیم داشت که کاری کند که بر زندگی همه ما تاثیر بگذارد. شاید کسی درمانی برای ایدز بیابد و یا فضانوردان راهی کره مریخ شوند ولی در بیشتر زمینه های علمی چهارچوبها شکل گرفته اند و نظریه های اصلی تدوین شده اند. در نتیجه کار اصلی علمی این روزها کار گل است.

تعمیم کاربردهای یک نظریه به موضوعات  جدید، تحلیل رویدادهای اخیر، یافتن ابعاد جدید یک مساله و غیره کارهایی هستند که محقق امروزی وقت خود را بیشتر صرف آنها می کند. این شامل نوشتن درباره موضوعاتیست که شاید تنها گروه اندکی به آنها علاقمند باشند. اما همیشه اینطور نیست. گاهی پیش می آید موضوعی مورد توجه قرار می گیرد. مثلا اقتصاددانانی که درباره بازار مسکن کار می کردند در هنگام بحران مورد توجه قرار گرفتند. و یا این روزها کار درباره اقتصاد بهداشت  Health Economics دربورس است. در نتیجه محقق اقتصادی باید همیشه بکوشد یک قدم جلوتر از جامعه باشد و درباره موضوعاتی کار کند که شاید روزی جذاب شوند و البته خود او هم به آنها علاقه دارد.

مقالات خوب معمولا بیش از چهار پنج خواننده دارند و بسیاری گاهی برای فهمیدن یک مقاله تئوری به یک مقاله کاربردی خوب مراجعه می کنند. شاید چاپ مقاله کسل کننده به نظر بیاید ولی رشد آهسته و پیوسته ما مدیون چنین تلاشیست. و در هر صورت یکی از لذیذترین لحظات وقتیست که مقاله پس از داوری و اصلاح و بازنگری برای چاپ پذیرفته می شود. باور کنید خیلی شیرین است.

آخرین کابوی واقعی درگذشت

دیروز چارلی ویلسون نماینده سابق مردم تگزاس در دوازده دوره کنگره آمریکا درگذشت. این تگزاسی قدبلند که همه ویژگیهای یک کابوی واقعی را داشت؛ قد بلند، لبخند جذاب و اعتماد به نفس، مشوق اصلی بسیج منابع مالی آمریکا در حمایت از مجاهدین افغان در دهه هشتاد میلادی بود. این عملیات مخفی در عمل باعث گسترش نفوذ پاکستان در افغانستان با استفاده از دلارهای آمریکایی شد. طنز تلخ تاریخ در این است که مردی که توانسته بود یک میلیارد دلار برای خرید اسلحه برای مجاهدین فراهم کند، پس از خروج ارتش شوروی از این کشور نتوانست یک میلیون دلار برای ساخت یک مدرسه فراهم کند. جالبتر اینکه برای یادبود او در دانشگاه تگزاس آستین یک کرسی استادی دانشگاه برای مطالعه و پژوهش درباره پاکستان تاسیس شده است.

به بهانه روز نیروی هوایی

امروز روز نیروی هواییست. روزیست که ما به بهانه آن به این نهاد نظامی فکر می کنیم. پس به بهانه این روز.
….
زمانیکه در سال ۱۳۰۳ با فروش تمبر و اوراق اعانه دولت ایران شاخه هوایی را به ارکان حرب اضافه نمود. نیروی هوایی ایران مجموعه کوچکی بود از هواپیماهای ملخی و دو باله جنگ جهانی اول و خلبانانش در روسیه و فرانسه تعلبم دیده بودند. فرمانده آن سرهنگ نخجوانی در صفحات تاریخ گمنام مانده است. اما نیروی تحت فرمانش نه. مانند همه نهادهای اجتماعی و سازمانهای دولتی تاریخ معاصر ایران نیروی هوایی هم دستخوش تحولات بوده است و هم در مقاطعی تاریخ ساز. ارکان و سازمان آن به اقتضای زمانه تغییر کرده است و حتی لباس فرم افراد آن هرگز ثابت نمانده است (به استثنای لباس پرواز خلبانانش).
با اینحال در ۱۳۵۷ این نیرو یکی از زبده ترین نیروهای هوایی منطقه  و مجهز به هواپیماهای پیشرفته و سازمانی موثر و کارآمد بود.
در روزهای پس از نوزدهم بهمن ماه نیروی هوایی نشان داد که بعنوان یک سازمان تا چه حد در جذب استعدادهای مدیریتی کشور و پرورش آنها موفق بوده است. در حالیکه مانند همه نهادهای نظامی و انتظامی افراد و پرسنل آن مورد شک و سوظن بودند و دولت وقت در حال پاکسازی صفوف آن از عناصر مشکوک و فرضا ضد انقلابی بود. اما تنها ۱۹ ماه بعد این نیرو در دفاع از کشور به پا خاست و توانست اولا نشان دهد که فرماندهانش هنوز توان بسیج امکانات موحود و فرماندهی آنها را در یک نبرد گسترده و چند منظوره دارند و دوم می توانند از پس مشکلات فنی و تکنولوژیکی  اداره سازمانی متکی به تکنولوژی پیشرفته غیر بومی برآیند.
وقتی به این نکته ها فکر می کنم نمی توانم به بحث سنت و تجدد هفته پیش فکر نکنم. چه تحقیق خوبی می شود اگر کسی درباره نیروی هوایی و تاریخ آن و تجربه پرسنل آن کار کند و چه نکته های جالبی درباره سنت و تجدد می توان از دل آن بیرون کشید.